İhracatta GTİP (HS Code) Bulma Rehberi: Doğru Kod Nasıl Tespit Edilir?

Yurt dışına gönderdiğiniz bir paketin içindeki ürünü siz "el yapımı doğal zeytinyağlı sabun" veya "oversize pamuklu sweatshirt" olarak tanımlarsınız. Ancak Türkiye'den çıkış gümrüğü de, Almanya, İngiltere veya ABD'deki varış gümrüğü de ürünün pazarlama adına bakmaz; o ürüne karşılık gelen rakam dizisine, yani GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) ve uluslararası adıyla HS Code'a (Harmonized System Code) bakar.

Özellikle ABD'nin 800 dolar muafiyetini askıya alması ve Avrupa Birliği'nin Temmuz 2026'da 150 avro altı paketlerde her farklı tarife kalemi (HS kodu) başına vergi hesaplamaya başlamasıyla birlikte, küçük e-ticaret paketlerinde bile GTİP kodunun doğruluğu doğrudan maliyet ve teslimat hızı belirleyicisi haline geldi.

HS Code, CN Kodu, HTSUS ve GTİP: Hangisi kaç hanelidir?

Uluslararası gönderi formlarını doldururken bazen 6 hane, bazen 8 veya 10 hane, Türkiye'deki e-Arşiv faturada ise 12 hane istendiğini görürsünüz. Bunlar birbirinden kopuk numaralar değildir; aynı ağacın dallarıdır:

1. 1İlk 6 hane — Uluslararası Armonize Sistem (HS Code)Dünya Gümrük Örgütü'ne (WCO) üye 200'den fazla ülkede ilk 6 rakam birebir aynıdır. İlk 2 rakam ürünün fasılını (örneğin 61: örme giyim eşyası), sonraki 2 rakam pozisyonunu (6109: örme tişört ve atletler), 5. ve 6. rakam ise alt pozisyonunu (6109.10: pamuktan örme tişörtler) gösterir.
2. 27. ve 8. hane — Avrupa Birliği Kombine Nomenklatürü (CN Code)Türkiye Gümrük Birliği uyumu gereği ilk 8 hanede Avrupa Birliği'nin Kombine Nomenklatür (Combined Nomenclature) kodlamasını takip eder. Bu nedenle Türkiye'deki GTİP kodunuzun ilk 8 hanesi AB gümrükleriyle uyumludur.
3. 39. ve 10. hane — Ulusal tarife açılımı (ve ABD HTSUS)Türkiye'de 9. ve 10. haneler milli alt açılımları gösterir. Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: ABD'nin kullandığı 10 haneli HTSUS kodu yalnızca ilk 6 hanede Türkiye ile ortaktır; 7'den 10'a kadar olan son 4 haneyi ABD kendi cetveline göre belirler.
4. 411. ve 12. hane — Türkiye istatistik kodu (Tam GTİP)Türkiye'de mikro ihracat (ETGB) ve klasik ihracat faturalarında kullanılan tam kod 12 hanelidir (örneğin 6109.10.00.00.11).

Küçük bir üretim farkı GTİP kodunu nasıl tamamen değiştirir?

Gümrük tarife cetveli günlük dildeki ürün isimlerine göre değil, eşyanın hammaddesine, üretim tekniğine ve fonksiyonuna göre kurulmuştur. Sahada en sık yapılan hata, görünüşü benzeyen iki ürüne aynı GTİP kodunu yazmaktır:

• Örnek 1: Örme (knitted) tişört ile dokuma (woven) gömlekİkisi de %100 pamuklu üst giyim ürünüdür; ancak penyeden üretilen örme tişört 61. fasılda (6109.10) yer alırken, dokuma kumaştan dikilen gömlek 62. fasılda (6205.20) sınıflandırılır. İki fasılın ABD ve diğer ülkelerdeki gümrük vergisi oranları farklıdır.
• Örnek 2: Deri çanta ile suni deri / tekstil yüzeyli çantaÇantalar 4202 pozisyonunda toplanır; ancak dış yüzeyi gerçek deriden olan el çantası (4202.21) ile dış yüzeyi plastik yaprak veya tekstil mensucatından olan çantanın (4202.22) alt kodu ve vergi oranı ayrıdır.
• Örnek 3: Takı ve mücevheratta maden farkı925 ayar gümüş kolye 7113.11 alt pozisyonundayken, pirinç veya çelik üzerine altın kaplama bijuteri kolye 7117.19 (adi metallerden taklit mücevherat) koduna girer. Bijuteri ürüne yanlışlıkla kıymetli maden kodu yazılması paketin gümrükte ayar/ekspertiz kontrolüne takılmasına yol açar.

Ürününüzün doğru GTİP kodunu bulmak için 4 pratik adım

1. 11. Ürününüzün hammadde ve üretim bilgisini netleştirinKodu aramaya başlamadan önce üç sorunun cevabını çıkarın: Ürün neyden yapılmış (% kaç pamuk, ahşap, çelik, plastik)? Nasıl üretilmiş (örme, dokuma, döküm, el işi)? Ne işe yarıyor (sofra eşyası, süs eşyası, makine aksamı)?
2. 22. Alış faturanızı veya üretici bilgisini kontrol edinÜrünü Türkiye'deki bir üreticiden veya ithalatçıdan tedarik ediyorsanız, tedarikçinizin kendi ihracatlarında veya ithalatında kullandığı GTİP kodunu sorun. Ancak yine de kodu güncel yılın tarife cetvelinden doğrulayın.
3. 33. Resmi Türk Gümrük Tarife Cetveli ve TÜİK arama motorunu kullanınTicaret Bakanlığı'nın her yıl Resmî Gazete'de yayımladığı Gümrük Tarife Cetveli izahnameleri ile TÜİK'in GTİP sorgulama ekranından fasıl ve pozisyon açıklamalarını okuyun. Özellikle fasıl başlarındaki "Fasıl Notları" hangi ürünlerin o gruba dahil edilmeyeceğini açıkça yazar.
4. 44. Tereddütlü ve yüksek hacimli ürünlerde Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) alınBirden fazla malzemeden oluşan, elektronik aksam barındıran veya hangi fasıla girdiği tartışmalı olan bir ürünü düzenli ihraç edecekseniz, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında Ticaret Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine başvurarak Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) talep edebilirsiniz. BTB, gümrük idaresini 3 yıl boyunca bağlayan resmi sınıflandırma kararıdır.

Yanlış GTİP beyanı ne tür sonuçlar doğurur?

Mikro ihracatta ya da ekspres kargoda "nasıl olsa küçük paket, hangi kodu yazarsam yazayım geçer" düşüncesi özellikle son iki yıldaki dijital gümrük denetimleriyle geçerliliğini kaybetti:

• Türkiye çıkışında beyan uyumsuzluğu ve KDV iadesi gecikmesie-Arşiv faturanızdaki 12 haneli GTİP kodu ile taşıyıcının ETGB beyanında kullandığı kod birbiriyle örtüşmelidir. İhracatı yasak veya ön izne tabi bir fasıl kodunun yanlışlıkla seçilmesi gönderiyi çıkış gümrüğünde durdurur.
• Varış ülkesinde yanlış vergi hesabı ve alıcı itirazı%5 vergili bir ürün yerine yanlışlıkla %18 vergili bir tarife kodu beyan edildiğinde ya DDP gönderimde sizin maliyetiniz şişer ya da DAP gönderimde alıcıya yüksek vergi çıkar.
• Fiziki muayene, numune alma ve ardiye masrafıFaturadaki İngilizce ürün açıklaması ile GTİP kodu birbiriyle çeliştiğinde (örneğin açıklamada "wooden toy" yazarken kodda plastik eşya görünmesi) gümrük sistemi paketi kırmızı hatta düşürür ve fiziki muayeneye alır.
• Cezai yaptırımlarVergi kaybına veya izin/denetim şartından kaçınmaya yönelik kasıtlı yanlış tarife beyanlarında hem Türkiye gümrük mevzuatında (4458 sayılı Kanun) hem de varış ülkesi gümrüklerinde vergi farkının katları tutarında idari para cezaları uygulanır.

Lojistigo panelinde GTİP ve fatura yönetimini kolaylaştırma

Her gönderide sıfırdan tarife kodu aramak yerine, Lojistigo panelinde ürünlerinizi GTİP kodları ve İngilizce gümrük tanımlarıyla birlikte kaydedebilirsiniz. Böylece Etsy, Shopify veya diğer satış kanallarınızdan gelen siparişlerde hem Türkiye çıkışlı ETGB beyanınız hem de varış ülkesine gidecek İngilizce commercial invoice tutarlı ve eksiksiz üretilir.

Kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Gümrükler Genel Müdürlüğü (ticaret.gov.tr)Yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetveli, İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Cetvel ve İzahname.
• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) – 4458 Sayılı Gümrük KanunuMadde 8–9 (Gümrük Tarifesi ve Bağlayıcı Tarife Bilgisi) ve idari cezalar.
• World Customs Organization – WCO (wcoomd.org)Harmonized System (HS) uluslararası 6 haneli eşya sınıflandırma kuralları.
• Kontrol tarihiBilgiler 3 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat üzerinden kontrol edilmiştir.